برای یادگیری (۲۱)؛ قواعد تعیین وزن: تقطیع به ارکان :: کیمیا

کیمیا

دغدغه‌هایی از جنس دین، فرهنگ، ادبیات و شاید هم کمی علم


کیمیا

دغدغه‌هایی از جنس دین، فرهنگ، ادبیات و شاید هم کمی علم

تاریخ امروز
طبقه بندی موضوعی (کلیک کنید!)
کیمیا

سلام
۱. کیمیا -از سال ۱۳۸۴ تا حالا- دیگر تبدیل به مرجعی شده برای تمام کارهایی که در دنیای مجازی و بعضا غیرمجازی انجام می‌دهم که خیلی هم زیاد است. امیدوارم روز به روز بیشتر شود به همراه برکت.
۲. اگر دنبال چیز خاصی آمده‌اید، از قسمت موضوعات استفاده کنید؛ ضمنا از کلمات کلیدی یا همان تگ‌ها هم غافل نشوید. برای دسترسی به نام شاعران و دسته‌بندی اشعار آیینی از منوی بالای صفحه استفاده کنید.
۳. وجود شعر از شاعران مختلف در کیمیا -چه آیینی و چه غیر آن- لزوما به معنای تایید محتوا یا -احتمالا- گرایش فکری خاص شاعر نیست. اینجا در واقع دفتر شعر من است. سعی می‌کنم هر شعری که می‌خوانم را در آن ثبت کنم. در واقع این‌ها انتخاب‌های بنده نیست، فقط اشعاری است که می‌خوانم. سعیم بر این است که حتی‌المقدور شعرهایی که شاعرش ناشناس است را ثبت نکنم.
۴. اگر علاقه دارید شعرتان در کیمیا ثبت شود، بنده با افتخار در خدمتم؛ اثرتان را یا یک قطعه عکس از خودتان -جسارتا با حفظ شئونات- در اندازه‌ی ۱۵۰ در ۴۰۰ پیکسل به ایمیل kimia514@gmail.com یا آی‌دی تلگرامی @naser_doustali ارسال کنید.
فعلا همین
یاعلی

حمایت می‌کنیم
دنبال چی می‌گردید؟
پیگیر کیمیا باشید
بخش‌های ویژه
نیت کنید و هم بزنید
به کیمیا چه امتیازی می‌دهید؟
آخرین نظرات
کپی‌رایت


برای یادگیری (۲۱)؛ قواعد تعیین وزن: تقطیع به ارکان برای یادگیری (۲۱)؛ قواعد تعیین وزن: تقطیع به ارکان

چهارشنبه, ۲۲ آبان ۱۳۹۸، ۰۹:۰۵ ب.ظ

ادامه‌ی بحث وزن شعر

قواعد تعیین وزن: تقطیع به ارکان

 

بعد از تقطیع هجایی می‌بینیم که علامت‌های هجاها دارای نظمی هستند، فی‌المثل اگر در هجاهای هر مصراع شعر

مَ | رَن | جان | دِ | لَم | را | کِ | این | مُر | غ ِ | وَح | شی

U | ــ | ــ |  U | ــ | ــ |U  | ــ | ــ | U | ــ | ــ

دقت کنیم، نظمی در آن‌ها می‌بینیم؛ نظمی تکراری به این صورت که اگر آن‌ها را سه تا سه تا جدا کنیم درمی‌یابیم که هر مصرع از تکرار چهار بار «U  ــ  ــ» تشکیل شده است:

U  ــ  ــ | U  ــ  ــ | U  ــ  ــ | U  ــ  ــ

چنان‌که ملاحظه می‌شود برای نشان‌دادن نظم هجاها، پس از هجاهای جدا شده، خطی عمودی و پررنگ کشیده شده است.

 

برای این‌که نظم میان هجاهای یک شعر آشکار شود باید هجاهای یک مصراع آن را چهار تا چهار تا، یا سه تا سه تا، یا چهار تا و سه تا جدا کنیم.

 

هجاهای بعضی از اوزان کم کاربردتر به صورت چهار تا و دو تا، یا چهار تا و یکی جدا می‌شود. از طرفی در عروض سنتی هجاهای بعضی از اوزان را به صورت سه‌تا و چهارتا یا دوتا و سه‌تا و غیره جدا می‌کنند تا به نحوی همه‌ی اوزان شعر فارسی را در بحور عروضی عرب بگنجانند.

 

بحر، واحد بزرگ‌تر از وزن است.

 

در میان هجاهای معدودی از اوزان، نظمی ظاهر نیست، این‌گونه اوزان که تعداد آن‌ها اندک است مستثنا هستند و با تعریف وزن نیز مغایرت دارند.

 

به طور کلی اکثر اوزان شعر فارسی دارای نظم تکراری هستند و بعضی نیز نظم متناوب دارند و در اندکی از اوزان نظمی دیده نمی‌شود. ضمناً نظم تکراری بر نظم متناوب ترجیح دارد لذا اگر هجاهای شعری را با نظم تکراری بتوان تقطیع کرد، تقطیع آن به صورت متناوب جایز نیست. مثلا شعر:

مرنجان دلم را که این مرغ وحشی

که به صورت منظم، یعنی چهار « U  ــ  ــ» تقطیع می‌شود، نباید به شکل متناوب، یعنی

U  ــ  ــ U | ــ  ــ | U  ــ  ــ U | ــ  ــ

تقطیع گردد.

 

* قافیه و عروض پیش‌دانشگاهی، صفحه‌ی ۳۰

* عضویت در کانال ادبی تک‌مضراب 

نظرات  (۱)

  • اشکان ارشادی
  • سلام بر شما 

    ببخشید که کمی دیر شد ولی سر زدم. 

    چه پست خوبی ، من اوزان عروضی رو کامل بلدم ، از صامت و مصوت تا تقطیع هجایی و ارکان. رکنها اتفاقا شیرینه و شعر بر وزن گفتن واقعا لطفی داره. 

    بسیار عالی. 

    منم چندین پست اولم در مورد وزن شعره. 

    پاسخ:
    سلام

    بله پست‌هاتون رو در این مورد دیدم
    بنده از اوزان جز به اندازه‌ی گم‌نشدن در شعر بهره دارم
    نه بیشتر
    تازه اونم گاهی برای خوندن یک شعر با وزن غریب
    از دوستان کمک می‌گیرم
    :)

    ارادت
    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی

    هدایت به بالای صفحه